Ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131n dijitalle\u015fmesiyle beraber yeni hastal\u0131klar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7ukurova \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Aile Hekimli\u011fi Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Ersin Akp\u0131nar <\/strong>dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda Uzman Dr. Halil Volkan Tekayak <\/strong>ve ekibiyle yap\u0131lan \u201cYeni \u00c7a\u011fda Sosyal Medya ve Dijital Hastal\u0131klar\u201d <\/strong>konusundaki bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, sosyal a\u011f ara\u00e7lar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ortak sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu ve bu hastal\u0131klar\u0131n ihmal edilmemesi gerekti\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
Akp\u0131nar, bilimsel kriterlere uygun olarak belirlenmi\u015f dijital \u00e7a\u011f hastal\u0131klar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ral\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n
1. Nintendinitis<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Videolu atari oyunlar\u0131n\u0131n hayat\u0131m\u0131za girmesiyle a\u015f\u0131r\u0131 oyun oynamaya ba\u011fl\u0131 spor yaralanmas\u0131 olarak 1990 y\u0131l\u0131nda literat\u00fcrde tan\u0131mlanan Nintendinitis; 35 ya\u015f\u0131ndaki kad\u0131n hastan\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 Nintendo isimli oyunu y\u0131lba\u015f\u0131 tatilinde aral\u0131ks\u0131z 5 saat boyunca tek ba\u015f\u0131na oynamas\u0131 ve ertesi g\u00fcn sa\u011f ba\u015fparma\u011f\u0131n ekstans\u00f6r tendonu b\u00f6lgesinde \u015fiddetli a\u011fr\u0131 nedeniyle doktora ba\u015fvurmas\u0131 ile isimlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Al\u0131nan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 anamnezde Nintendo isimli oyunun sa\u011f ba\u015fparma\u011f\u0131n atari kumandas\u0131na \u00fcst \u00fcste bas\u0131larak oynand\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frenilmi\u015f, birka\u00e7 g\u00fcn videolu atari oyunlardan uzakla\u015fma tavsiyesi sonras\u0131 bulgular gerilemi\u015ftir. Nintendinitisli hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yerini yeni ku\u015fakla beraber WhatsAppitis alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
2. WhatsAppitis (Klavye Hastal\u0131\u011f\u0131)<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Bilgisayarlarda fare ve klavye kullan\u0131m\u0131yla ak\u0131ll\u0131 telefonlardaki mesajla\u015fma platformlar\u0131n\u0131 kullananlarda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ve ayn\u0131 hareketlerin s\u00fcrekli tekrarlanmas\u0131 sonucu el ve kollardaki sinir, tendon, kas ve di\u011fer yumu\u015fak dokular\u0131n zedelenmesiyle olu\u015fan bu hastal\u0131k kan ak\u0131\u015f\u0131nda bozulma ve a\u011fr\u0131ya duyarl\u0131l\u0131kla ilgili problemlerle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130lk ba\u015flarda hafif \u015fekilde ba\u015flayan bu durum ilerledik\u00e7e, el hareketlerinde \u00e7e\u015fitli kontrol kay\u0131plar\u0131na da yol a\u00e7abilmektedir. Daha \u00f6nceleri bilgisayar kullan\u0131m\u0131yla ili\u015fkilendirilen ve \u201cFare-Klavye Hastal\u0131\u011f\u0131\u201d ismi verilen hastal\u0131k ak\u0131ll\u0131 telefonlardaki anl\u0131k mesajla\u015fma programlar\u0131n\u0131n hayat\u0131m\u0131za girmesiyle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnya genelinde en s\u0131k kullan\u0131lan anl\u0131k mesajla\u015fma platformunun ismi \u201cWhatsApp\u201d ile ili\u015fkilendirilerek \u201cWhatsAppitis\u201d olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bir ki\u015fiye WhatsAppitis te\u015fhisi koyabilmek i\u00e7in \u201cBilateral ba\u015f parmaklarda a\u011fr\u0131\u201dya ek olarak a\u015fa\u011f\u0131daki kriterlerden en az 2\u2019sinin bulunmas\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n\n\n\n
a. Ak\u0131ll\u0131 cep telefonu veya tablet cihazlar \u00fczerinden WhatsApp veya benzeri bir anl\u0131k mesajla\u015fma platformunu kullan\u0131yor olmak<\/p>\n\n\n\n
b. WhatsApp veya benzeri bir anl\u0131k mesajla\u015fma platformunda toplu ileti\u015fimin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 en az 10 adet gruba dahil edilmi\u015f olmak<\/p>\n\n\n\n
c. G\u00fcnde ortalama 1 saat ak\u0131ll\u0131 cep telefonu veya tablet cihazlar ile mesajla\u015fmak<\/p>\n\n\n\n
d. En az 48 saat WhatsApp veya benzeri anl\u0131k mesajla\u015fma platformlar\u0131 kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f parmaklardaki a\u011fr\u0131n\u0131n kaybolmas\u0131<\/p>\n\n\n\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde genel g\u00f6r\u00fc\u015f teknolojiden en az 48 saat uzak durmak (teknoloji diyeti) ve WhatsApp ba\u015fta olmak \u00fczere anl\u0131k mesajla\u015fma platformlar\u0131n\u0131 kullanmak gerekiyorsa bu uygulamalar\u0131 masa\u00fcst\u00fc veya diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar \u00fczerinden kullanmakla beraber a\u011fr\u0131 giderici kontrendikasyon yok ise NSA\u0130\u0130 ila\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
3. RSI (Repetitive Strain Injury \/ Tekrarlay\u0131c\u0131 Gerilme Yaralanmas\u0131) <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Teknolojinin hayat\u0131m\u0131za her alanda girmesiyle bo\u015f zamanlar\u0131m\u0131zda ve i\u015fyeri ortamlar\u0131nda ergonomik olmayan ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015fma veya bilgisayar kullan\u0131m\u0131 \u00f6zellikle boyun, omuz, el ve el bile\u011fi gibi \u00fcst ekstremite organlar\u0131nda a\u011fr\u0131, kar\u0131ncalanma, \u015fi\u015flik veya k\u0131zar\u0131kl\u0131kla kendisini g\u00f6stermekte ve bu durum \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131n veya g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline geldi\u011finde de tekrarlay\u0131c\u0131 gerilme yaralanmalar\u0131 kendini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
4. Hikikomori Fenomeni<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Japoncada \u2018toplumdan elini aya\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekmek\u2019 anlam\u0131na gelen Hikikomori, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Uzak Do\u011fu b\u00f6lgesinde gen\u00e7ler aras\u0131nda olduk\u00e7a yayg\u0131nla\u015fan ve \u00f6zellikle teknolojiyi yo\u011fun olarak kullanan t\u00fcm geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde tehlike sinyalleri veren bir hastal\u0131kt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u0130lk defa 2000 y\u0131l\u0131nda Japonya\u2019da Tamaki Saiko taraf\u0131ndan tan\u0131mlanan bu hastal\u0131k, ki\u015filerin birden eve kapanmas\u0131na, en yak\u0131n \u00e7evresi ve ailesiyle bile ileti\u015fimi koparmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Teknolojik geli\u015fmenin beraberinde getirdi\u011fi bir hastal\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclen Hikikomori, ki\u015finin bilgisayar ekran\u0131yla sanal alemde ileti\u015fim ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirip, kendini sosyal \u00e7evreye kapatmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k bir s\u00fcre sonra \u00f6yle bir hale gelmektedir ki, ki\u015fi ya\u015fam\u0131ndaki t\u00fcm sorumluluklar\u0131 ertelemeye ve aksatmaya ba\u015flamaktad\u0131r. \u0130lk ba\u015flarda b\u00fcy\u00fck bir keyifle ge\u00e7en sanal alemdeki bu zaman dilimi bir s\u00fcre sonra depresif bir ruh haline neden olmakta ve bu duygudurum de\u011fi\u015fiminden dolay\u0131 hastal\u0131\u011fa \u201cmodern tip depresyon\u201d ismi de verilmektedir<\/p>\n\n\n\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n esas nedeni olarak teknoloji devi \u00fclkelerde ya\u015fayan ve soka\u011f\u0131 tehlikeli g\u00f6ren yeni ku\u015fak ebeveynlerin \u00e7ocuklar\u0131na son model dijital cihazlar\u0131 alarak evde b\u00fcy\u00fcmesini te\u015fvik etmesi olarak g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
5. Ego S\u00f6rf\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Ki\u015finin s\u00fcrekli olarak ba\u015fta arama motorlar\u0131 olmak \u00fczere di\u011fer sosyal medya a\u011flar\u0131nda kendi ad\u0131n\u0131 aramas\u0131 ve hakk\u0131nda ne gibi bilgilere ula\u015fabildi\u011fi, hakk\u0131nda neler yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 takip etmesi durumudur. Hastal\u0131k tan\u0131s\u0131 koyulan ki\u015filerin say\u0131s\u0131n\u0131n h\u0131zla art\u0131\u015f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok psikolojik bozuklu\u011fun ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
6. Blog \u0130f\u015fac\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Kontrols\u00fcz olarak tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerin ki\u015fisel blog sayfalar\u0131n\u0131 tarayarak ba\u015fkalar\u0131 da g\u00f6rmeli d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile online platformlarda yay\u0131nlama merak\u0131 olan ki\u015filer i\u00e7in yeni tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir hastal\u0131k olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
7. Youtube Narsizmi<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Ki\u015filerin s\u00fcrekli olarak kendisini \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc ve daha \u00e7ok kendini iyi tan\u0131tmaktan ibaret olan d\u00fcnya genelinde en \u00e7ok kullan\u0131lan video payla\u015f\u0131m platformu yani vlog olan Youtube videolar\u0131 yay\u0131nlamas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan, yeni ve h\u0131zla yay\u0131lan bir hastal\u0131kt\u0131r. Ki\u015finin yay\u0131nlar\u0131n\u0131n be\u011fenilmemesi ve a\u015f\u0131r\u0131 ele\u015ftirilmesinin \u00e7ok ciddi psikolojik bozuklar ve intiharlara yol a\u00e7aca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
8. Myspace Taklit\u00e7ili\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Sosyal medyan\u0131n geli\u015fimsel s\u00fcrecinde ilk kullan\u0131lan sosyal medya platformlar\u0131ndan biri olan Myspace\u2019den ismini alan bu hastal\u0131k, ki\u015finin ba\u015fka bir karakter olu\u015fturmas\u0131 veya ba\u015fka birini tamamen taklit etmesiyle karakterizdir. Ba\u015fka biriymi\u015f gibi sosyal medyada var olmas\u0131, ki\u015finin ileri d\u00fczeyde g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na bile yans\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her sosyal medya platformunda sahte profil resmi veya sahte isimlerle hesap a\u00e7an bir\u00e7ok ki\u015fi bu hastal\u0131\u011fa sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
9. Google Stalking<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Yap\u0131 olarak ego s\u00f6rf\u00fcne benzeyen bu hastal\u0131k ki\u015finin kendisi yerine yak\u0131n \u00e7evresinde bulunan herkesin ad\u0131n\u0131 s\u00fcrekli d\u00fcnya genelinde en \u00e7ok kullan\u0131lan arama motoru olan Google sitesi \u00fczerinde aramas\u0131 ve haklar\u0131nda buldu\u011fu bilgileri kontrol ederek kaydetmesi d\u00fcrt\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
10. Siberhondrik<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Hasta olan veya hasta oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen ki\u015filerin, hekimlere g\u00fcvenemedi\u011fi i\u00e7in veya internet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle bu problemine de internetten \u00e7\u00f6z\u00fcm bulaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile hekime gitmeye \u00fc\u015fenerek, hastal\u0131k belirtilerini internette aray\u0131p hastal\u0131\u011f\u0131na te\u015fhis koymas\u0131 ve tedavi y\u00f6ntemi bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 durumudur. S\u0131k s\u0131k internette bunu tekrarlayan bu ki\u015filer \u00e7evresindekileri bile ayn\u0131 y\u00f6ntemlerle tedavi etme iste\u011fi hissederler. <\/p>\n\n\n\n
11. Photolurking<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\u0130nternette saatler boyu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 takip etme, yorumlama ve be\u011fenme durumudur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zellikle s\u0131k kullan\u0131lan sosyal medya platformlar\u0131 bu hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7abilen uygulamalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
12. Wikipedializm<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Zaman\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu Wikipedia, internet s\u00f6zl\u00fckleri veya benzeri bilgi payla\u015f\u0131m a\u011flar\u0131nda \u00e7e\u015fitli bilgileri d\u00fczenleme, yeni bilgileri payla\u015fma ve var olan bilgileri kronolojik d\u00fczenlere koyma \u00fczerine obsesif belirtilerle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bir d\u00fcrt\u00fc kontrol bozuklu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n
13. Crackberry<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Ad\u0131n\u0131 daha \u00e7ok kurumsal ileti\u015fimde kullan\u0131lan, e-mail al\u0131p g\u00f6nderilebilen, internette s\u00f6rf yap\u0131labilen avu\u00e7 i\u00e7i bilgisayar t\u00fcr\u00fc BlackBerry telefonlardan alan bu hastal\u0131k daha \u00e7ok \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerin s\u00fcrekli olarak maillerini kontrol etmesi ile yeni tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir hastal\u0131k olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Hastal\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde her t\u00fcrl\u00fc mobil cihazla olu\u015fmaktad\u0131r ve Ki\u015filerin her yerde maillerini ve sosyal medya bildirimlerini kontrol etmesi durumudur. \u00d6yle ki bu ki\u015filer tuvalette, banyoda, cenazede, toplant\u0131da, yemekte, derste bile telefonlar\u0131n\u0131 kontrol etmekten kendilerini alamazlar.<\/p>\n\n\n\n
14. Cheesepodding<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\u0130nternette ge\u00e7irdi\u011fi zaman\u0131n \u00e7o\u011funu m\u00fczik indirip bunlar\u0131 ta\u015f\u0131nabilir kay\u0131t cihazlar\u0131na depolamak ve ar\u015fivlemekle ge\u00e7iren ki\u015filer i\u00e7in yeni tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir hastal\u0131k olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7o\u011fu ki\u015fiye g\u00f6re bu durum bir hastal\u0131k de\u011fil koleksiyonculuktur.<\/p>\n\n\n\n
15. Enfornografi<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Bilgi a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 internette s\u00fcrekli ara\u015ft\u0131rma yap\u0131p, okuyarak dindirmeye \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer i\u00e7in yeni tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir hastal\u0131k olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
16. Fomo Hastal\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Yeni tan\u0131mlanan bir sosyal medya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 olan Fomo Hastal\u0131\u011f\u0131; ba\u015fka bir i\u015fle ilgilenirken sosyal medya \u00fczerinden arkada\u015fl\u0131k kurulan ki\u015filerin neler yapt\u0131klar\u0131ndan haberdar olma iste\u011fine kar\u015f\u0131 koyamay\u0131p s\u00fcrekli bu ki\u015fileri takip etme iste\u011fi ile karakterizedir. Bu hastalar sosyal medyaya eri\u015femedikleri zamanlarda sanal alemdeki geli\u015fmeleri ka\u00e7\u0131racaklar\u0131 korkusuyla endi\u015feli ve gergin olurlar. Hastal\u0131k \u0130ngilizce\u2019de \u201cFear of Missing Out\u201d s\u00f6z grubundaki kelimelerin ilk harflerinin birle\u015fiminden ismini almakta ve T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u201cGeli\u015fmeleri Ka\u00e7\u0131rma Korkusu\u201d olarak \u00e7evrilmektedir. Ba\u015fka bir i\u015fle ilgilenirken sosyal medya hesaplar\u0131nda payla\u015f\u0131lan iletileri g\u00f6rememe korkusu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan Fomo Hastal\u0131\u011f\u0131; i\u015fini bitirir bitirmez bir \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc payla\u015f\u0131ma kadar geriye do\u011fru giderek \u00f6nceki payla\u015f\u0131m\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc an ki\u015fide olu\u015fan anksiyetinin sona ererek rahatlama durumuyla yeni tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir hastal\u0131k olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Fomo hastalar\u0131 yeni geli\u015fmeleri herkesten daha sonra \u00f6\u011frenme korkusu ta\u015f\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin birden fazla ki\u015fiye g\u00f6nderilen bir e postay\u0131 en son okuyan ve detaylar\u0131 en son \u00f6\u011frenen ki\u015fi olmaktan, sosyal medyadaki bir iletiye en son yorum yapmaktan korkmalar\u0131 nedeniyle ak\u0131ll\u0131 telefon, tablet cihazlar, diz\u00fcst\u00fc veya masa\u00fcst\u00fc bilgisayarlar\u0131n\u0131 fark\u0131nda olmadan her f\u0131rsatta s\u00fcrekli kontrol ederler ve bu cihazlardan en az birini s\u00fcrekli yanlar\u0131nda ta\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Bir ki\u015fiye Fomo Hastas\u0131 diyebilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kriterlerden en az 3\u2019\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
a. Sosyal medya platformlar\u0131na eri\u015fim sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fan gerginlik\/ansiyete hissi,<\/p>\n\n\n\n
b. Sosyal medya platformlar\u0131ndaki payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n kimlerle hangi oranda etkile\u015fime girdi\u011finin s\u00fcrekli takibi,<\/p>\n\n\n\n
c. Sosyal medya platformlar\u0131na eri\u015fim sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 an eri\u015femedi\u011fi d\u00f6nem i\u00e7erisinde olan t\u00fcm payla\u015f\u0131mlar\u0131 geriye do\u011fru giderek \u00f6\u011frenme \u00e7abas\u0131,<\/p>\n\n\n\n
d. Sosyal medya platformlar\u0131na eri\u015fim sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 an yapt\u0131\u011f\u0131 geriye do\u011fru tarama sonras\u0131 daha \u00f6nceden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc iletiyi g\u00f6r\u00fcnce gerginlik hissinin azalmas\u0131,<\/p>\n\n\n\n
e. Nomofobik olma<\/p>\n\n\n\n
17. Nomofobi<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\u0130ngilizce \u201cNo Mobile Phone Phobia\u201d kelimelerinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131yla adland\u0131r\u0131lan ve dilimize \u201cTelefonsuzluk Fobisi\u201d olarak \u00e7evirebilece\u011fimiz bu hastal\u0131k; \u00f6zellikle Z ku\u015fa\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan ve ak\u0131ll\u0131 cep telefonlar\u0131n\u0131 okuma yazma dahi bilmeden kullanmaya ba\u015flayan yeni nesli yak\u0131ndan ilgilendiren dijital \u00e7a\u011f\u0131n yeni tan\u0131mlanm\u0131\u015f hastal\u0131klar\u0131ndand\u0131r. Hastal\u0131\u011fa sebep olan esas neden a\u015f\u0131r\u0131 telefon kullan\u0131m\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Telefonu yan\u0131ndayken bile unutmu\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle s\u00fcrekli elini cebine veya \u00e7antas\u0131na atarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etme, telefonun yoklu\u011funun veya unutulmas\u0131n\u0131n ki\u015fide beklenmeyen fiziksel ve psikolojik tepkilere neden olmas\u0131, \u015febeke sinyali olmad\u0131\u011f\u0131nda ya da \u015farj bitti\u011finde a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6fkelenme, k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine dahi olsa telefonunu kapatamama, telefonsuz kendisini eksik hissetme ve telefondan ayr\u0131 kald\u0131\u011f\u0131nda hayattan kopmu\u015f hissine kap\u0131lma, interneti olmayan ortamlar\u0131 tercih etmeme gibi durumlar hastal\u0131\u011f\u0131n temel bulgular\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bir ki\u015fiye Nomofobik diyebilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kriterlerden en az 3\u2019\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
a. G\u00fcnde en az 5 kez telefonunu kontrol etmek amac\u0131yla elini cebine atma veya \u00e7antas\u0131nda telefonuna bak\u0131nma<\/p>\n\n\n\n
b. Telefon bataryas\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde azald\u0131k\u00e7a gerginle\u015fme, ta\u015f\u0131nabilir yedek batarya veya \u015farj cihaz\u0131 ile dola\u015fma<\/p>\n\n\n\n
c. Telefonunu u\u00e7ak seyahatleri d\u0131\u015f\u0131nda kapatmama<\/p>\n\n\n\n
d. Ev veya ofis d\u0131\u015f\u0131nda gidece\u011fi yerlere \u00f6nceden wifi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorma<\/p>\n\n\n\n
e. Beklenmeyen bir anda telefonu hasarland\u0131\u011f\u0131nda depresif ruh haline b\u00fcr\u00fcnme<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnya genelinde sosyal medya platformlar\u0131n\u0131 kullananlar\u0131n \u00e7o\u011fu ak\u0131ll\u0131 cep telefonlar\u0131 \u00fczerinden eri\u015fim sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan Fomo hastalar\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda Nomofobisi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
18. Jomo Hastal\u0131\u011f\u0131 <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Sosyal medya \u00fczerinden duyurulan bir etkinli\u011fe ki\u015finin gitmek istemesi ve bu etkinlik tarihine kadar sosyal medya \u00fczerinden payla\u015f\u0131mlar\u0131 takip etmesi Fomo Hastal\u0131\u011f\u0131 (etkinlikle ilgili payla\u015f\u0131mlar\u0131 ka\u00e7\u0131rma korkusu); ki\u015finin herhangi bir sebeple etkinli\u011fe kat\u0131lamama durumunda etkinlik s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda etkinli\u011fe kat\u0131lan di\u011fer ki\u015filerin sosyal medyada payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 takip ederek depresif duyguduruma b\u00fcr\u00fcnmesi ise Jomo Hastal\u0131\u011f\u0131 (etkinlikteki e\u011flenceli ortam\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131na \u00fcz\u00fclmesi) olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n\n\n\n
19. Fobo Hastal\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\u0130ngilizce \u201cFear of Being Offline\u201d kelimelerinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131yla isimlendirilen ve dilimize \u201c\u00c7evrimd\u0131\u015f\u0131 Olmaktan Korkma\u201d olarak \u00e7evrilen hastal\u0131k Fomo Hastal\u0131\u011f\u0131, Nomofobi ve Jomo Hastal\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bu ki\u015filer \u00f6zellikle yurtd\u0131\u015f\u0131 seyahatlerinde ya mevcut telefon hatlar\u0131n\u0131 internet eri\u015fimine a\u00e7\u0131k tutarlar ya da kablosuz internet olmayan yerlerde dola\u015fmak istemezler.<\/p>\n\n\n\n
20. Selfitis<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Selfitis; ki\u015finin kendi foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla say\u0131da selfie tip (\u00f6z\u00e7ekim) yapmas\u0131 ve sosyal medyada bunlar\u0131 yay\u0131nlamas\u0131 ile karakterize obsesif kompulsif bozukluktur<\/p>\n\n\n\n
Selfitis 3 ayr\u0131 \u015fekilde tan\u0131mlanmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Borderline Selfitis: G\u00fcnde en az \u00fc\u00e7 kez selfie foto\u011fraf \u00e7ekmek, sosyal medyada yay\u0131nlamamak.<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Akut Selfitis: G\u00fcnde en az \u00fc\u00e7 kez selfie foto\u011fraf \u00e7ekmek, sosyal medyada \u00e7ekti\u011fi selfieleri yay\u0131nlamak.<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Kronik Selfitis: Kontrol edilemeyen bir d\u00fcrt\u00fc \u015feklinde selfie foto\u011fraf \u00e7ekmek ve sosyal medyada \u00e7ekti\u011fi selfieleri g\u00fcnde en az 6 kez yay\u0131nlamak.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da 20 alt ba\u015fl\u0131kta verilen dijital \u00e7a\u011fdan do\u011fan yeni hastal\u0131klar\u0131n hepsinin tedavisinde temel al\u0131nmas\u0131 gereken durumlar a\u015fa\u011f\u0131da listelenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Ki\u015finin kendisinin internetten veya cep telefonundan uzak kal\u0131p kalamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Ki\u015finin internet ve cep telefonunu g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131m defterinin olu\u015fturulmas\u0131<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Ki\u015finin bilgisayar\u0131n\u0131n yerinin di\u011fer insanlar\u0131n oldu\u011fu toplu bir alana nakledilmesi<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Ki\u015finin internete di\u011fer insanlarla birlikte ba\u011flanmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131<\/p>\n\n\n\n
\u2022 \u0130nternete ba\u011flanma zaman\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Arkada\u015flar\u0131ndan ve yak\u0131nlar\u0131ndan internet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya a\u015f\u0131r\u0131 cep telefonu kullan\u0131m\u0131 ile ilgili probleminin oldu\u011funun saklanmamas\u0131<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Ki\u015finin sportif faaliyetlere kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi<\/p>\n\n\n\n
\u2022 \u0130nternet tatili denilen belli aral\u0131klarda hi\u00e7 internete girmeme gibi aralar\u0131n verilmesi ve bu aralar\u0131n cep telefonundan da internete eri\u015fimin olmay\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u00e7ermesi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131n dijitalle\u015fmesiyle beraber yeni hastal\u0131klar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7ukurova \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Aile Hekimli\u011fi Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Ersin Akp\u0131nar dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda Uzman Dr. Halil Volkan Tekayak ve ekibiyle yap\u0131lan \u201cYeni \u00c7a\u011fda Sosyal Medya ve Dijital Hastal\u0131klar\u201d konusundaki bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, sosyal a\u011f ara\u00e7lar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ortak sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu ve bu hastal\u0131klar\u0131n ihmal edilmemesi gerekti\u011fini g\u00f6steriyor. Akp\u0131nar, bilimsel kriterlere …<\/p>\n","protected":false},"author":59,"featured_media":13773,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[71,27,166,30],"tags":[1447],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/genchaber.com.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/touch-screen-1023966_1920.jpg?fit=1920%2C1368&ssl=1","jetpack-related-posts":[{"id":14662,"url":"https:\/\/genchaber.com.tr\/covid-19-gecirdiniz-peki-sonrasi\/","url_meta":{"origin":13772,"position":0},"title":"COV\u0130D-19\u00a0Ge\u00e7irdiniz\u00a0Peki Sonras\u0131?","date":"30 Haziran 2022","format":false,"excerpt":"Uzam\u0131\u015f\u00a0Covid\u2019e Dikkat 2 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir hayat\u0131m\u0131zda olan\u00a0Covid-19\u2019un etkileri hala s\u00fcr\u00fcyor. T\u00fcm d\u00fcnyada y\u00fcz milyonlarca insan\u0131 etkileyen salg\u0131n hastal\u0131k, \u015fimdi de varyantlar\u0131 ve uzam\u0131\u015f etkileriyle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaya devam ediyor. Hatta t\u0131p literat\u00fcr\u00fcnde de Long\u00a0Covid\u00a0ya da Post\u00a0Covid\u00a0ad\u0131 verilen Uzam\u0131\u015f\u00a0Covid\u00a0ve\u00a0Covid\u00a0Sonras\u0131 terimleriyle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Peki \u2018\u2019Uzam\u0131\u015f\u00a0Covid\u00a0kimlerde oluyor?\u2019\u2019 \u2018\u2019Uzam\u0131\u015f\u00a0Covid\u2019de neler oluyor?\u2019\u2019 ve \u2018\u2019Uzam\u0131\u015f\u00a0Covid\u2019i nas\u0131l\u2026","rel":"","context":""Korona \u00d6zel" i\u00e7inde","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":14526,"url":"https:\/\/genchaber.com.tr\/bahar-geldi-goz-alerjisi-basladi-sakin-kasimayin\/","url_meta":{"origin":13772,"position":1},"title":"Bahar geldi, g\u00f6z alerjisi ba\u015flad\u0131, sak\u0131n ka\u015f\u0131may\u0131n","date":"21 Nisan 2022","format":false,"excerpt":"G\u00f6zde alerji sezonu ilkbaharla birlikte geldi, g\u00f6z ka\u015f\u0131yanlara \u00f6nemli uyar\u0131lar var\u2026 T\u00fcrk Oftalmoloji Derne\u011fi, bahar aylar\u0131n\u0131n gelmesiyle birlikte mevsimsel g\u00f6z alerjilerinde art\u0131\u015f ya\u015fanmas\u0131yla ve halk aras\u0131nda \u2018k\u0131rm\u0131z\u0131 g\u00f6z\u2019 ad\u0131yla bilinen g\u00f6z alerjisi (alerjik konjonktivit)\u00a0i\u00e7in uyulmas\u0131 gereken \u00f6nemli kurallarla ilgili a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131.\u00a0 T\u00fcrk Oftalmoloji Derne\u011fi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz bahar aylar\u0131 ve yakla\u015fan\u2026","rel":"","context":""SA\u011eLIK" i\u00e7inde","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/genchaber.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/bahar_geldi_goz_alerjisi_basladi_sakin_kasimayin_h595786_9bb5d.jpg?fit=656%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14557,"url":"https:\/\/genchaber.com.tr\/bagisiklik-sistemini-guclendirme-yollari\/","url_meta":{"origin":13772,"position":2},"title":"Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirme yollar\u0131","date":"25 Nisan 2022","format":false,"excerpt":"Hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 en b\u00fcy\u00fck silah\u0131m\u0131z asl\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizdir. Bu sistem \u00f6yle bir mekanizmad\u0131r ki daha en ba\u015f\u0131nda tedavi gerektirecek kadar hastalanmadan tehlikeyi bertaraf eder. Ancak zamanla o da zay\u0131flayabilir. Dolay\u0131s\u0131 ile korunman\u0131n en \u00f6nemli yollar\u0131ndan bir de bu sistemi g\u00fc\u00e7lendirmek. Peki bunu nas\u0131l yapaca\u011f\u0131z? M\u00fckemmel bir mekanizmaya sahip olan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k\u2026","rel":"","context":""D\u00dcNYA" i\u00e7inde","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/genchaber.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/bagisiklik-sistemi-2-e1650849248307.jpg?fit=660%2C582&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14648,"url":"https:\/\/genchaber.com.tr\/horseshoe-adasi-golleri-ile-erzurumdaki-buzul-gollerin-karsilastirilacagi-proje-tubitaktan-tarafindan-destek-verildi\/","url_meta":{"origin":13772,"position":3},"title":"Horseshoe Adas\u0131 G\u00f6lleri ile Erzurum\u2019daki Buzul G\u00f6llerin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 Proje T\u00dcB\u0130TAK\u2019tan Taraf\u0131ndan Destek Verildi","date":"28 Haziran 2022","format":false,"excerpt":"Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Su \u00dcr\u00fcnleri Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Do\u00e7. Dr. \u00d6zden Fak\u0131o\u011flu\u2019nun y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc oldu\u011fu \u201cFarkl\u0131 \u0130klim, Enlem ve Boylamlarda Buzul G\u00f6llerinin Fitoplankton Yap\u0131s\u0131n\u0131n Konvensiyonel ve Metagenomik Analizler ile \u0130ncelenmesi: Antarktika Horseshoe Adas\u0131 G\u00f6lleri ve T\u00fcrkiye\u2019de Bir Buzul G\u00f6l\u00fc \u00d6rne\u011fi\u201d isimli proje \u00f6nerisi, T\u00dcB\u0130TAK Kutup 1001 \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131 kapsam\u0131nda destek almaya hak kazanan\u2026","rel":"","context":""D\u00dcNYA" i\u00e7inde","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/genchaber.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3.jpg?fit=752%2C502&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5007,"url":"https:\/\/genchaber.com.tr\/is-bankasi-ve-koc-universitesinden-saglikli-yarinlar-icin-ortak-adim\/","url_meta":{"origin":13772,"position":4},"title":"\u0130\u015f Bankas\u0131 ve Ko\u00e7 \u00dcniversitesi\u2019nden Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Yar\u0131nlar \u0130\u00e7in Ortak Ad\u0131m","date":"13 A\u011fustos 2020","format":false,"excerpt":"T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 ve Ko\u00e7 \u00dcniversitesi, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 alan\u0131nda \u00fclkemizin bilimsel ve akademik faaliyetlerine katk\u0131da bulunmak amac\u0131yla yeni bir i\u015f birli\u011fine imza at\u0131yor. \u201cKo\u00e7 \u00dcniversitesi \u0130\u015f Bankas\u0131 Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u201dnde; enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131yla ilgili ileri d\u00fczeyde ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131, hastal\u0131klar\u0131n tan\u0131 ve tedavileri ile korunma yollar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri getirilmesi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131\u2026","rel":"","context":""E\u011e\u0130T\u0130M" i\u00e7inde","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/genchaber.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/isb3jpg_UIJxt.jpg?fit=678%2C278&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11591,"url":"https:\/\/genchaber.com.tr\/2050ye-kadar-toplumun-yuzde-60inin-miyopi-olmasi-bekleniyor\/","url_meta":{"origin":13772,"position":5},"title":"2050’ye kadar toplumun y\u00fczde 60’\u0131n\u0131n ‘miyopi’ olmas\u0131 bekleniyor","date":"16 Mart 2021","format":false,"excerpt":"ANTALYA'da G\u00f6z Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. Deniz Turgut \u00c7oban, evde daha fazla zaman\u0131n ge\u00e7irildi\u011fi pandemi d\u00f6neminde bilgisayar, tablet ve telefon gibi teknolojik \u00fcr\u00fcnlerin kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6z bozukluklar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131. ANTALYA'da G\u00f6z Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. Deniz Turgut \u00c7oban, evde daha fazla zaman\u0131n ge\u00e7irildi\u011fi\u00a0pandemi\u00a0d\u00f6neminde bilgisayar,\u00a0tablet\u00a0ve telefon gibi teknolojik \u00fcr\u00fcnlerin kullan\u0131m\u0131na\u2026","rel":"","context":""SA\u011eLIK" i\u00e7inde","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pbBJUQ-3A8","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13772"}],"collection":[{"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/59"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13772"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13775,"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13772\/revisions\/13775"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/genchaber.com.tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}